همه چیز درباره ۴ واكسن كرونایی كه در ایران تزریق می شوند

به گزارش فست فود باز واکسن های آسترازنکا، اسپوتنیک وی، بهارات و واکسن چینی؛ چهار واکسنی هستند که حالا به ایرانی ها دارای اولویت تزریق واکسن کرونا، تزریق می شوند تا آنها را در مقابل پاندمی قرن ایمن کند؛ اما وضعیت ایمنی، میزان اثربخشی و… این واکسن ها چگونه است؟

به گزارش فست فود باز به نقل از ایسنا، چهار نوع واکسن کووید-۱۹ به کشور وارد شده اند تا بر مبنای اولویت های تعیین شده در سند ملی واکسیناسیون به افراد دارای اولویت تزریق شوند. هم اکنون پس از اتمام فاز اول واکسیناسیون که شامل کادر درمان، کارکنان خانه های سالمندان، جانبازان شیمیایی، تنفسی و بالای ۵۰ درصد، کارکنان در ارتباط با تغسیل اموات، افراد کم توان ذهنی و جسمی و بیماران خاص و صعب العلاج بود، دومین فاز واکسیناسیون ضد کرونا از روز سه شنبه هفتم اردیبهشت ماه شروع شد و در دو بخش شامل افراد به ترتیب از سنین ۸۰ سال به بالا، ۷۵ تا ۸۰، ۷۰ تا ۷۵، ۶۵ تا ۷۰ و بیماران زمینه ای و صعب العلاج، و در عین حال افراد ۱۶ تا ۶۴ ساله ای که حداقل دارای یک بیماری زمینه ای هستند، پیش می رود. در عین حال گفته می شود به علت بالا بودن جمعیت افراد در اولویت در فاز دوم، این فاز طولانی تر بوده و شاید تا تیر ماه ۱۴۰۰ به طول انجامد.

باید توجه کرد که تا زمان ورود واکسن های کرونای ایرانی به فاز تولید انبوه، واردات واکسن در دستور کار است و تا کنون چهار نوع واکسن یعنی؛ آسترازنکا در چارچوب سبد کووکس و تولید کشور کره جنوبی، اسپوتنیک روسی، واکسن چینی و بهارات هندی وارد ایران شده اند.

در این گزارش می توانید بر مبنای اعلام دانشگاه علوم پزشکی تهران، همه چیز درباره ایمنی، میزان اثربخشی، عوارض جانبی، موارد احتیاط در تزریق و موارد منع مصرف تزریق این واکسن ها را بخوانید:
واکسن آسترازنکا
واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا واکسنی است که برای محافظت از افراد بزرگتر از ۱۸ سال در مقابل بیماری COVID ۱۹ ساخته شده و در کشورهای مختلف، در گروه های سنی مختلف در حال استفاده است. باید توجه کرد که واکسن وارد شده به ایران تولید کارخانه Bio SK کره جنوبی است.

واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا باعث تحریک دفاع طبیعی بدن (سیستم ایمنی) می شود. این واکسن دلیل ایجاد آنتی بادی بدن در مقابل ویروس می باشد که به محافظت از فرد در مقابل ۱۹-COVID در آینده کمک می نماید. باید توجه کرد که هیچ یک از ترکیبات موجود در این واکسن منجر به بروز ۱۹-COVID نمی شوند.
اثربخشی واکسن آسترازنکا
بنابراعلام دانشگاه علوم پزشکی تهران، اثربخشی واکسن آسترازنکا ضد مبتلا شدن به بیماری علامت دار کووید-۱۹ در بررسی اولیه سازمان جهانی بهداشت در فوریه ۲۰۲۱، برابر ۶۳ درصد ذکر شده است. هر چند که با افزایش فاصله نوبت اول و دوم از چهار هفته به ۱۲ هفته، اثربخشی بالاتر و تا ۷۹ درصد هم اعلام شده است.

این واکسن تاییدیه مصرف در برزیل را دارد و در ۵۳ کشور دیگر همچون در اتحادیه اروپا و… و همینطور سازمان جهانی بهداشت مجوز مصرف اضطراری دارد.

باید توجه کرد که مانند هر واکسن دیگری، واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا هم نمی تواند تمام افرادی را که واکسینه شده اند، از بیماری ۱۹-COVID محافظت کند.
ظاهر و محتویات ویال واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا
محلول قابل تزریق این واکسن، محلول بی رنگ متمایل به قهوه ای کمرنگ، شفاف تا کمی مات و فاقد ذرات معلق است. ویال های ۱۰ دز (۵ میلی) این واکسن در بسته های ۱۰ تایی (۱۰۰ دوزی) قرار دارند.
موارد ممنوعیت استفاده از واکسن آسترازنکا
باید توجه کرد که موارد ممنوعیت مصرف واکسن کرونای آسترازنکا به شرح زیر است:

– وجود سابقه واکنش حساسیتی شدید (آنافیلاکسی) به دوز قبلی یا ترکیبات این واکسن. بهتر است افرادی که سابقه واکنش آنافیلاکسی با سایر فراورده های غذایی یا دارویی داشته اند هم از دریافت این واکسن اجتناب کنند.

– در عین حال به جهت احتیاط از نظر بروز آنافیلاکسی، سفارش می شود همه افراد واکسینه شده حداقل ۱۵ دقیقه در مرکز دریافت واکسن بمانند.

– در صورت وجود تب بالای ۳۸ درجه دریافت واکسن باید به تعویق افتد و فرد از نظر مبتلا شدن به سایر بیماری ها همچون کووید-۱۹ بررسی شود.

– باید توجه کرد که وجود بیماری های خفیف منع دریافت واکسن نیست.

استفاده در موارد خاص:

گروه های سنی بالای ۱۸ سال: سازمان بهداشت جهانی استفاده از این واکسن را برای همه گروه های سنی بالای ۱۸ سال مجوز مصرف اضطراری داده است. البته در ماه های اخیر موارد نادری از بروز عارضه ایجاد لخته خون در سیستم وریدی بدن (از جمله عروق مغزی) سبب نگرانی و قطع برنامه واکسیناسیون در معدودی از کشورها شده یا برخی کشورها محدوده سنی جهت استفاده واکسن قرار داده اند.

گرچه رابطه علیتی عارضه یاد شده با واکسن هنوز اثبات نشده است، اما بروز آن در زنان و در سنین زیر ۶۵ سال بیشتر گزارش شده است.

در عین حال بروز این عارضه نادر، حدود چهار در یک میلیون فرد واکسینه شده براورد شده است. این عارضه عمدتا چهار تا ۲۸ روز بعد رخ داده است. میزان بروز این عارضه پس از مبتلا شدن به بیماری کووید-۱۹ بیشتر از هزار برابر بیشتر از احتمال بروز پس از واکسن است.

بر این اساس با عنایت به فواید بسیار زیاد دریافت واکسن در مقایسه با ریسک این عارضه نادر، استفاده از این واکسن برای همه گروه های سنی بالای ۱۸ سال از جانب وزارت بهداشت سفارش شده است.

نکته مورد توجه در واکسن آسترازنکا این است که اگر بیماری خونریزی دهنده یا مبتلا به اختلال انعقادی (هموفیلی) دارید یا داروهای رقیق کننده خون (ضدانعقادی) استفاده می کنید؛ واکسیناسیون باید در ساعتهای اول پس از دریافت عامل های انعقادی صورت گیرد.

بعد از تزریق واکسن هم محل حدود ۳۰ دقیقه تحت فشار قرار داده شود.
شرایط استفاده از واکسن آسترازنکا در مادران باردار، شیرده و مبتلایان به اچ آی وی
– استفاده از واکسن آسترازنکا در دوران بارداری

زنان آبستن در معرض مبتلا شدن به فرم شدیدتر بیماری کووید-۱۹ هستند و میزان زایمان زودرس هم با بیماری افزایش می یابد. هر چند اطلاعات کافی در مورد تجویز این واکسن در دوران حاملگی هنوز در دسترس نیست، اما باید توجه داشت که واکسن از نوع غیر تکثیر شونده است. هم اکنون سفارش می شود خانم های آبستن که در ریسک بالای مبتلا شدن (مانند کارکنان بهداشتی درمانی) یا عوارض مبتلا شدن به بیماری (دارای بیماری زمینه ای) هستند، واکسن را دریافت نمایند.

باید توجه کرد که پیش از واکسیناسیون احتیاج به تست بررسی حاملگی نیست و همینطور تاخیر در حاملگی به علت واکسیناسیون با این واکسن توسط سازمان جهانی بهداشت سفارش نمی گردد.

– استفاده از واکسن آسترازنکا در دوران شیردهی

هنوز معلوم نیست که واکسن در شیر ترشح می شود یا خیر، اما به علت ماهیت غیر تکثیر شونده واکسن سفارش می شود آن دسته از زنان که فرزندشان را شیر می دهند اگر در ریسک بالای مبتلا شدن (مانند کارکنان بهداشتی درمانی) یا عوارض مبتلا شدن به بیماری (دارای بیماری زمینه ای) هستند، واکسینه شده و نیازی به قطع شیردهی بعد از واکسیناسیون ندارند.

– استفاده از واکسن آسترازنکا در موارد ضعف سیستم ایمنی

با توجه به ماهیت واکسن که ویروس غیر تکثیر شونده است، ازاین رو درصورتیکه افراد HIV مثبت، افراد با ضعف سیستم ایمنی و یا افراد گرفتار بیماری های اتوایمیون جزو گروه های اولویت دار، در ریسک بالای ابتلا(مانند کارکنان بهداشتی درمانی) یا عوارض مبتلا شدن به بیماری (دارای بیماری زمینه ای) هستند، واکسینه شوند.

همچنین سفارش می شود افرادیکه ایمونوگلوبولین و یا آنتی بادی منوکلونال دریافت کرده اند تا ۹۰ روز پس از دریافت این فراورده ها، واکسن را به تعویق بیندازند تا از تداخل واکنش سیستم ایمنی جلوگیری شود.

– اثر واکسن بر رانندگی و کار با ماشین آلات

باید توجه کرد که واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا هیچ اثر شناخته شده ای بر توانایی رانندگی و کار با ماشین آلات ندارد، اما عوارض جانبی فهرست شده، امکان دارد بر توانایی شما در رانندگی و کار با ماشین آلات تأثیر گذار باشد. اگر پس از تزریق این واکسن، احساس ناخوشی می کنید از رانندگی و کار با ماشین آلات بپرهیزید.

– نحوه دریافت واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا:

واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا به صورت تزریق عضلانی معمول در قست فوقانی بازو (عضله دلتویید) تزریق می شود. این واکسن در دو نوبت به فاصله ۱۲ هفته سفارش می شود. واکسن نوبت اول و دوم دقیقا یکسان هستند و در صورت تاخیر تزریق در نخستین فرصت سفارش می شود که تزریق شود. مانند سایر واکسن ها برای اطمینان از ایجاد حداکثر اثربخشی واکسن دریافت هر دو نوبت طبق جدول زمانی، الزامی است مگر افرادی که منع دریافت نوبت دوم را داشته باشند. مانند افرادی که به دوز اول واکنش آنافیلاکسی می دهند. در صورت تزریق واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا در نوبت اول، از همان واکسن (و نه هیچ واکسن دیگری) باید برای تکمیل واکسیناسیون در دوز دوم استفاده نمود. البته امکان دارد که بتوان از واکسن با برند تجاری کویشیلد که Covishield واکسن آسترازنکای ساخته شده توسط موسسه سرم هند است، برای دوز دوم بهره برد.

باید توجه کرد که حداقل فاصله بین دریافت این واکسن و سایر واکسن ها ۱۴ روز است.
عوارض جانبی احتمالی آسترازنکا
مانند هر داروی دیگر، این فرآورده هم عوارض جانبی دارد، که البته همه به آن گرفتار نمی شوند. در مطالعات بالینی انجام شده، تمام عوارض جانبی مشاهده شده خفیف تا متوسط بوده و در عرض چند روز برطرف شدند. در صورت مشاهده هرگونه عوارض جانبی خارج از فهرست حتما به پزشک، داروساز یا پرستار خود اطلاع دهید. در صورت احتیاج به داروهای مسکن درد یا تب هم می توانید از داروهای حاوی استامینوفن استفاده کنید.

-عوارض بسیار شایع عبارتند از:

– عوارض موضعی مانند درد، گرمی و خارش محل تزریق

– احساس کسالت عمومی، احساس خستگی و سرگیجه

– تب و لرز

– سردرد

– تهوع

– درد مفاصل یا عضلات.

نحوه نگهداری واکسن آسترازنکا:

واکسن ۱۹-COVID آسترازنکا که تاریخ انقضا آن گذشته نباید مصرف شود. تاریخ انقضا بر روی کارتن واکسن نوشته می شود و منظور آخرین روز ماه ذکر شده است. این واکسن باید در دمای دو تا هشت درجه سانتی گراد نگهداری شود و از یخ زدگی محافظت گردد. به منظور محافظت از نور، ویال ها را داخل بسته بندی کارتنی نگه داری کنید. واکسن فاقد هرگونه مواد نگهدارنده می باشد.

بعد از باز کردن ویال باید حداکثر در مدت زمان ۶ ساعت مصرف شود و تا آن زمان باید در دمای ۸-۲ درجه نگهداری شود. محتویات باقیمانده بعد از این زمان باید دور ریخته شود.

باید واکسن را از نظر ظاهری بررسی کرد و در صورت وجود تغییر رنگ یا وجود هرگونه ذرات معلق از استفاده واکسن خودداری کرده و باید ویال امحا شود. از تکان دادن محکم ویال خودداری شود. هر ۵.۰ ML واکسن باید توسط سرنگ به صورت داخل عضلانی در ناحیه عضله دلتوئید بازوی دست غیر غالب فرد، تزریق شده و برای هر تزریق از سرنگ و سرسوزن استریل و جداگانه برای هر فرد استفاده گردد.

واکسن اسپوتنیک روسیه
این واکسن هم برای ایجاد مصونیت ضد ویروس کرونا ۱۹-COVID است. واکسن اسپوتنیک، نوترکیب و با استفاده از وکتور آدنو ویروس انسانی ۶۲ برای واکسن نوبت اول و آدنوویروس انسانی ۵ برای واکسن نوبت دوم ساخته شده است. ژن تولید گلیکوپروتئین S در ژنوم آدنوویروس قرار داده شده است. ازاین رو آدنوویروس در سطح خودش این آنتی ژن را دارد که سبب تحریک سیستم ایمنی می شود.
آنتی ژن S سبب اتصال ویروس کرونا به سلول های بدن و آغاز روند بیماری می شود. ازاین رو با تحریک سیستم ایمنی میتوان از مبتلا شدن به بیماری محافظت کرد. آدنوویروس استفاده شده بعنوان وکتور، به نحوی تغییر داده شده که قابلیت تکثیر و بیماری زایی در بدن نخواهد داشت.
اثربخشی واکسن اسپوتنیک
اثربخشی این واکسن ۹۱.۶ درصد است. هر چند که امکان دارد اثربخشی آن در سالمندان و یا افراد با ضعف ایمنی کمتر باشد.

باید توجه کرد که بهترین پاسخ ایمنی از حدود دو هفته پس از دریافت نوبت دوم واکسن ایجاد می شود. طول مدت محافظت این واکسن مانند سایر واکسن ها هنوز معلوم نیست. مطالعات بالینی این واکسن مانند سایر واکسن ها همچنان ادامه دارد تا به ابهامات یاد شده پاسخ داده شود. هر چند که امکان دارد اثربخشی آن در سالمندان و یا افراد با ضعف ایمنی کمتر باشد.
موارد منع مصرف واکسن اسپوتنیک
موارد ممنوعیت مصرف واکسن اسپوتنیک عبارتند از:

– دوره حاملگی و شیردهی

– سابقه واکنش های حساسیتی شدید

– وجود هرگونه بیماری حاد با یا بدون تب (این افراد حدود دو هفته پس از بهبودی می توانند رجوع کنند).

– افراد زیر ۱۸ سال

– ظهور هرگونه عارضه شدید مانند واکنش حساسیتی مانند تب بالای ۴۰ درجه، تشنج و… به دنبال تزریق نوبت اول که منع تجویز برای تزریق نوبت دوم به حساب می آید.

واکسن های وارداتی در ویال های پنج دوزی، هر دوز نیم میلی لیتر، جمعا سه میلی لیتر و در حالت منجمد است. برای افتراق ویال ها در واکسن اسپوتنیک، ویال های نوبت اول آبی رنگ و ویال های نوبت دوم قرمز رنگ هستند.

تجویز واکسن اسپوتنیک
تعداد نوبت دریافت این واکسن دو نوبت است که به فاصله ۲۱ روز از همدیگر تجویز می شود. سفارش به رعایت حداقل ۲۱ روز است، اما اگر فردی با تاخیر رجوع کرد، منعی برای تجویز نوبت دوم نیست.

تاکید می شود که نوع واکسن برای نوبت اول و دوم با یکدیگر متفاوت می باشد و باید حتما به این مورد توجه گردد. دوز هر نوبت واکسن نیم میلی لیتر است که با سرنگ AD نیم میلی لیتر کشیده و در ناحیه عضله دلتوئید تزریق عضلانی می شود. بهتر است تزریق در دست غیر غالب فرد گیرنده واکسن صورت گیرد. مثال برای افراد راست دست، در ناحیه دلتوئید دست چپ صورت گیرد.
نحوه نگهداری و انتقال واکسن اسپوتنیک
ویال های واکسن باید تا پیش از تزریق به افراد، همواره در دمای کمتر از منفی ۱۸ درجه باشند. ازاین رو تاکید می شود دمای فریزر نگهداری واکسن در سردترین حالت ممکن تنظیم شود تا دمای فریزر بین منفی ۲۰ تا منفی ۲۵ باشد. بدین سان پیش از انتقال واکسن، باید فریزر در محل دریافت واکسن حداقل یک روز قبل روشن شده و در سردترین حالت ممکن تنظیم شود.

واکسن باید در فریزر اختصاصی نگهداری واکسن باشد و نه در فریزرهای نگهداری آیس پک. واکسن از سردخانه مرکزی واکسن به فریزر روم یا سردخانه های زیر صفر دانشگاه ها منتقل می شود و تاکید می شود که دما در همه حال باید کمتر از منفی ۲۰ درجه سانتیگراد باشد. انتقال از سردخانه زیر صفر دانشگاه به شهرستان و از شهرستان به پایگاه های واکسیناسیون در مراکز بیمارستانی مشمول همین سفارش است.

در حین انتقال باید از ترمومتر دیجیتال برای پایش درجه حرارت در حین حمل استفاده گردد. واکسن ها بلافاصله بعد از رسیدن به مقصد و بدون فوت وقت در داخل فریزر از قبل آماده شده قرار داده شوند.

در واکسن اسپوتنیک هر ویال حاوی پنج دوز واکسن است و تعداد ۲۰ عدد از ویال ها در یک بسته کارتونی قرار دارند. ازاین رو هر بسته معادل ۱۰۰ دوز است. اگر تعداد مراجعین زیاد است، میتوان هر یک ساعت یک مرتبه چند ویال را از فریزر خارج کرد به حدی که اطمینان باشد در کمتر از دو ساعت بطور قطع مصرف می شوند. در دمای اتاق ویال های منجمد احیانا در عرض حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه آب می شوند. پیش از استفاده مطمئن شوید که قطعات یخ داخل ویال نیست و کاملا آب شده است.

برای تزریق ویال های واکسن اسپوتنیک باید آنها را دو یا سه مرتبه ملایم تکان دهید تا محتویات آن بهم بخورد. دقت شود مانند ویال واکسن پنج گانه و ثالث محکم تکان ندهید بلکه ملایم صورت گیرد. ویال های آب شده در دمای اتاق تا ۲ ساعت قابل استفاده هستند و بعد از آن باید معدوم شوند. ویال های آب شده به هیچ وجه نباید مجدد منجمد شوند.

قبل از تزریق از فرد در مورد سابقه از حال رفتن در حین خونگیری یا تزریقات پرسش شود و در افرادیکه سابقه مثبت دارند، تزریق واکسن حتما در حالت نشسته صورت گیرد و سپس حدود ۱۰ دقیقه درازکش روی تخت معاینه استراحت کنند.

دقت شود در افرادیکه برای نوبت اول مراجعه نموده اند، فقط ویال آبی رنگ که مخصوص نوبت اول است و برای افراد رجوع کننده برای نوبت دوم فقط از ویال قرمز رنگ استفاده گردد.
عوارض واکسن اسپوتنیک
بر اساس مطالعات بالینی انجام شده، عوارض واکسن نوبت اول یا دوم عمدتا خفیف و متوسط بوده و در خلال حدود سه روز برطرف می شوند.

شایعترین عارضه ایجاد حالت شبه آنفلوانزای خفیف شامل تب، لرز، دردهای عضلانی و مفصلی، گلو درد، احتقان و آبریزش بینی، ضعف، احساس ناخوشی و سردرد یا عوارض موضعی مانند درد و تورم و قرمزی محل تزریق هستند.

عوارض فوق عمدتا خودبه خود بهبود می یابند، اما میتوان از مسکن های ضد التهابی غیر استروئیدی برای کنترل تب یا از آنتی هیستامین ها برای عوارض موضعی بهره برد.

عوارض کمتر شایع عبارتند از تهوع، بی اشتهایی و بزرگی غدد لنفی منطقه ای هستند و به ندرت هم گیجی و سنکوپ گزارش شده است. افزایش موقت آنزیم های کبدی، افزایش کراتینین سرم و CPK، کاهش نوتروفیل ها، افزایش لنفوسیت ها، افزایش و کاهش پلاکت ها، کاهش هماتوکریت و افزایش ESR هم گزارش شده است.

تداخل دارویی این واکسن با سایر داروها مطالعه نشده است.
در چه مواردی واکسن اسپوتنیک باید با احتیاط تزریق شود؟
در مواردی مانند بیماری مزمن کبدی، کلیوی، بیماری های متابولیک (دیابت کنترل نشده و اختلال فاحش عملکرد تیروئید)، اختلالات خونی (مانند هموفیلی یا اختلالات انعقادی)، صرع و سایر بیماری های اعصاب مرکزی یا سابقه سکته مغزی، بیماری های عروق کرونر، میوکاردیت، اندوکاردیت و یا پریکاردیت، بیماران مبتلا به بیماری های خودایمنی (اتوایمیون) و مبتلایان به سرطان های بدخیم، این واکسن باید با احتیاط تزریق شود.

در عین حال به علت احتمال بروز واکنش های حساسیتی شدید و آنافیلاکسی، امکانات دارویی و تجهیزات اولیه احیا و همینطور آمادگی خدمات اورژانس پزشکی و انتقال بیماران احتمالی باید پیشبینی شده باشد.

همچنین باید توجه کرد که افرادیکه در بررسی اولیه پیش از ورود به پایگاه واکسیناسیون تب بالای ۳۷ درجه دارند اجازه واکسیناسیون تا رفع بیماری احتمالی زمینه ای ندارند. افرادیکه سابقه مبتلا شدن به بیماری کرونا را در یک سال قبل داشته اند، می توانند واکسینه شوند. همینطور واکسیناسیون کرونا برای عموم افرادیکه در گروه های اولویت دار قرار دارند اختیاری است و اجبار وجود ندارد.
واکسن چینی
واکسن سینوفارم از نوع واکسن غیرفعال شده ویروس کووید ۱۹ است که توسط یک شرکت چینی ساخته شده است. برای تهیه واکسن ابتدا ویروس در روی کشت سلولی تکثیر شده، سپس با استفاده از بتا پروپیوالکتون غیرفعال شده، پس از عملیات تغلیظ و خالص سازی، با ادجوان آلومینیوم به شکل مایع واکسن تبدیل گشته است.

ظاهر محلول سوسپانسیون نیمه شفاف کمی سفید رنگ است که امکان دارد لایه رسوب داشته باشد، اما به آسانی با تکان دادن سوسپانسیون یکنواخت می شود. پس از دریافت واکسن، آنتی بادی ضد ویروس کووید ۱۹ در بدن بوجود آمده و سبب محافظت و مصونیت فرد در مقابل بیماری می شود. البته باید در نظر داشت که هیچ واکسنی مصونیت کامل ایجاد نمی کند و اثربخشی این واکسن ۷۹ درصد ذکر شده است.
گروه سنی که می توانند واکسن چینی را تزریق کنند
این واکسن برای افراد ۱۸ تا ۶۰ سال به کار می آید. هر چند در بروشور واکسن بالای ۱۸ سال ذکر شده است، اما از آنجایی که حجم گروه مطالعه شده در سالمندان محدود بوده، ازاین رو تا زمان دریافت اطلاعات تکمیلی، فعال سفارش به استفاده در گروه سنی ۱۸ تا ۶۰ سال می شود.

این واکسن در چارچوب ویال تک دوز است. هر ویال حاوی نیم سی سی واکسن برای تزریق عضلانی است. محل تزریق در عضله دلتوئید، در یک سوم فوقانی خارجی بازو است. برای ایجاد ایمنی کافی باید دو نوبت تزریق واکسن به فاصله ۲۸ روز صورت گیرد. نوع واکسن در تزریق نوبت اول و دوم کاملا یکسان است و تفاوتی ندارد.

این واکسن باید در دمای نگهداری یخچال یعنی دو تا هشت درجه سانتیگراد نگهداری شود. به هیچ وجه یخ نزند. پس از باز کردن آن باید بلافاصله تزریق شود. پس از برداشتن درپوش ویال و در زمان تزریق، از تماس مواد ضدعفونی کننده با واکسن پرهیز شود. پیش از تزریق با دو یا سه مرتبه تکان دادن، از یکنواخت شدن سوسپانسیون اطمینان حاصل شود. در صورت وجود جسم خارجی، لخته، مخدوش بودن برچسب واکسن یا تَرَک در ویال از مصرف خودداری شود.

همچنین هر سه ویال تک دوز داخل یک باکس مقوایی است و هر ۲۰۰ عدد باکس مقوایی داخل یک کارتن قرار دارد. واکسن نوبت اول و دوم هیچ تفاوتی باهم نمی کند و یک نوع واکسن برای هر دو نوبت استفاده می شود. ازاین رو نوع واکسن در نوبت اول و دوم یکسان است.
عوارض جانبی واکسن چینی مورد استفاده در ایران
عوارض خیلی شایع این واکسن که در بالاتر از ۱۰ درصد از گیرندگان واکسن دیده می شود، درد محل تزریق بوده است. همینطور عوارض شایع آن که در میان یک تا ۱۰ درصد از گیرندگان واکسن بروز می یابد، تب موقت، احساس ضعف، سردرد، اسهال و همینطور قرمزی، سفتی، تورم و خارش محل تزریق بوده است. در عین حال عوارض ناشایع آن که بین یک در هزار تا یک درصد گیرندگان واکسن است، راش (نوعی ضایعه پوستی) در محل تزریق، تهوع و استفراغ، خارش در محل های غیر از تزریق، درد عضلانی، درد مفاصل، خواب آلودگی و گیجی بوده است. در مطالعات بالینی عوارض شدید با این واکسن مشاهده نشده است.
موارد منع دریافت واکسن چینی
در موارد زیر دریافت این واکسن ممنوع است:

– اشخاصی که سابقه آلرژی به این واکسن و یا هر یک از اجزا تشکیل دهنده آن دارند.

– اشخاصی که سابقه واکنش های افزایش حساسیتی یا بیماری های مزمن شدید دارند.

– اشخاصی که گرفتار بیماری حاد متوسط تا شدید با یا بدون تب هستند تا زمان بهبودی ممنوعیت مصرف دارند.

– خانم های آبستن و دوران شیرده

هشدارهای اختصاصی برایاین واکسن:

– تزریق داخل عروقی اکیدا ممنوع می باشد.

– داروهای درمان آنافیلاکسی مانند اپی نفرین(نوعی محرک قوی قلبی) برای درمان واقعه احتمالی باید در دسترس باشند.

– افراد دریافت کننده واکسن باید تا ۳۰ دقیقه پس از تزریق در دسترس بوده و در مرکز بمانند.

موارد احتیاط در مصرف واکسن چینی مورد استفاده در ایران
– در صورت وجود اختلالات انعقادی و یا کاهش پلاکت های خون به علت خطر خونریزی محل تزریق باید احتیاط شود.

– در افراد با ضعف سیستم ایمنی یا افراد دریافت کننده داروهای مضعف سیستم ایمنی (مانند بیماران سرطانی که در حال دریافت شیمی درمانی هستند) امکان دارد پاسخ سیستم ایمنی به واکسن کاهش پیدا کند. در این شرایط اگر امکان محافظت فرد با سایر روش های پیشگیری وجود دارد، میتوان واکسیناسیون را تا انتهای دوره مصرف داروها به تعویق انداخت. در افراد با ضعف مزمن سیستم ایمنی، واکسیناسیون سفارش می شود گرچه امکان دارد پاسخ ایمنی کمتر باشد.

– در موارد صرع کنترل نشده یا بیماری های عصبی پیشرونده و افرادیکه سابقه مبتلا شدن به گیلن باره (نوعی بیماری عصبی) داشته اند حتما نظر پزشک معالج پیش از دریافت واکسن پرسیده شود.

در مورد تداخل دارویی با سایر داروها مطالعات انجام نشده است.
نحوه نگهداری و انتقال واکسن چینی
این واکسن باید در دمای یخچال یعنی ۲ تا ۸ درجه نگهداری و منتقل شود. به هیچ وجه یخ نزند و از مواجهه با نور محافظت گردد. طول مدت قابل نگهداری ۲۴ ماه است.
واکسن بهارات هند
این واکسن برای ایجاد مصونیت ضد ویروس کرونا ۱۹-COVID است و نوع غیرفعال شده تمام ذره ویروسی است که به شکل مایع سفید شفاف حاوی ۶ میکروگرم ذره ویروسی کامل آنتی ژن ویروس کرونای غیر فعال شده (۷۷۰-۲۰۲۰-) NIV Strain است.

واکسن بهارات برای افراد ۱۸ سال و بالاتر قابل استفاده می باشد.

این واکسن به شکل مایع آماده تزریق است که به شکل تزریق عضلانی نیم سی سی در ناحیه دلتوئید ترجیحا دست غیر غالب در دو نوبت به فاصله ۲۸ روز استفاده می شود.

ویال ها حاوی ۱۰ دوز هستند که پس از باز شدن باید در صورت نگهداری در دمای ۸-۲ درجه در عرض کمتر از ۶ ساعت مصرف شوند. واکسن باید در دمای ۸-۲ درجه و دور از نور نگهداری شود.

واکسن کرونای بهارات (کوواکسین) در فرم ویال ۱۰ دوز (۵ سی سی) در ایران وارد شده است.
موارد منع مصرف واکسن بهارات
– حساسیت به هر یک از اجزای واکسن

– خانم های آبستن و دوران شیردهی

– در بیماری های حاد و یا تب دار

– اشخاص زیر ۱۸ سال

موارد اخطار اختصاصی و یا احتیاط در مصرف
تزریق این واکسن به صورت زیر جلدی، داخل جلدی یا وریدی ممنوع می باشد، امکان بروز عارضه آنافیلاکسی وجود دارد. ازاین رو باید در جایی تزریق صورت گیرد که امکانات درمان آن فراهم باشد.

در عین حال فرد واکسینه شده باید تا ۳۰ دقیقه پس از دریافت واکسن تحت نظر باشد. پیش از استفاده، ویال واکسن را به خوبی تکان دهید تا سوسپانسیون یکنواخت سفید رنگ شفاف حاصل شود. پیش از تجویز، ویال را از نظر وجود هر گونه ذرات نامحلول و یا جسم خارجی بررسی کنید و اگر شک داشتید استفاده نکنید. در عین حال واکسن با دارو یا واکسن دیگری مخلوط نشود.

وضعیت تداخل واکسن بهارات با سایر فراورده های دارویی:

– کلروکین و کورتیکواستروئیدها امکان دارد سبب کاهش پاسخ آنتی بادی شوند.

– مصرف در دوره حاملگی و یا دوران شیردهی مورد بررسی قرار نگرفته است.

– تأثیر واکسن بر توانمندی رانندگی و یا کار با تجهیزات و ماشین آلات مورد بررسی قرار نگرفته است.
عوارض جانبی احتمالی واکسن بهارات
در مطالعات بالینی فاز یک، دو و سه (روی ۲۵۸۰۰ نفر) هیچ مورد عارضه شدید گزارش نشده است. شایع ترین عارضه موضعی درد در محل تزریق بوده و شایع ترین عارضه سیستمیک سردرد و سپس ضعف، تب، درد و کوفتگی بدن، درد شکم، تهوع و استفراغ بوده است.

از عوارض کمتر شایع این واکسن هم احساس گیجی، لرزش، تعریق، احساس سرما، سرفه و تورم محل تزریق بوده است. طول دوره محافظت واکسن معلوم نیست.

توجه داشته باشید که نوبت اول و دوم واکسن بهارات کاملاً یکسان است و تفاوتی در نوع واکسن نوبت اول و دوم وجود ندارد.

منبع: