گزارش فست فود باز به بهانه روز ملی جمعیت ایران میانسال

فست فود باز: ایران؛ کشوری که هم اکنون با داشتن حدود ۷۰ درصد جمعیت فعال، «میانسال» خطاب می شود، زنگهایِ کاهش نرخ رشد جمعیت و افزایش تعداد سالمندانش به صدا درآمده؛ اظهارات صاحب نظران بالاخره مسئولان را متوجه آینده ایران کرد. این نگرانیها در قالب طرحی با هدف افزایش نرخ رشد باروری در سال ۹۲ از طرف نمایندگان تهیه و اعلام وصول شد اما بنابر دلایلی به سرانجام نرسید و حالا پس از هشت سال از زمان تدوینش، نمایندگان تصویب کردند به مدت هفت سال بصورت «آزمایشی» اجرا شود. اما کارشناسان معتقدند نمی توان پیش بینی درستی درباب افزایش نرخ باروری حتی در صورت اجرای این طرح داشت و اما و اگرهایی بر آن وارد می کنند.
به گزارش فست فود باز به نقل از ایسنا، بر طبق آمارهای مرکز آمار ایران، نرخ رشد جمعیت در سال ۶۵ حدود ۳.۴ درصد و در سال ۷۵، ۱.۹۶ درصد بوده و در سال ۸۵ به ۱.۶۱ درصد، در سال ۹۰ به ۱.۲۹ درصد و در سال ۹۵ به ۱.۲۴ درصد رسیده است.
از طرفی اما تعدادی از کارشناسان مدعی شده اند که نرخ رشد جمعیت در سال ۱۳۹۹ به ۰.۶ درصد رسیده است؛ هرچند که بعد از آن یکی از جمعیت شناسان این مساله را رد و اعلام نمود که در سایت سازمان ثبت احوال میزان فوت و تولد اعلام نشده است و اگر افرادی این عدد را اعلام می کنند باید آمار واقعی عرضه کنند و بگویند که تولد و فوت در سال ۹۹ چه میزان بوده؟ تا بتوانیم آنرا محاسبه نماییم.
اما درمجموع چهار عامل «ولادت»، «مرگ و میر» و «مهاجرپذیری» و «مهاجرفرستی» در رشد جمعیت موثر هستند که ولادت و مهاجرپذیری در رشد جمعیت اثر مثبت و مرگ و میر و مهاجرفرستی اثر منفی دارد.

تعداد فرزندان مادران طی سال های ۶۵ تا ۹۰ از ۷ به ۱.۸ فرزند رسید

نگاهی به وضعیت آماری میزان ولادت در کشور از آن حکایت می کند که در سال ۶۵ میانگین تعداد فرزندان هر مادر ۷ فرزند بود که این تعداد در سال ۸۵ الی ۹۰ به ۱.۸ فرزند رسید و تا سال ۹۵ رشد جمعیت ۱.۲۴ درصد بوده است.
اما از آنجایی که از یک سو اظهارات مختلفی درباره مسائل جمعیتی ایران و همین طور پیشی گرفتن تعداد سالمندان طی سالهای آینده مطرح است و از طرفی اما و اگرهایی درباره «طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده» وجود دارد؛ دراین باره با شهلا کاظمی پور- جمعیت شناس به گفت و گو نشستیم و ضمن تحلیلی از نرخ رشد جمعیت، میزان باروری و… تعدادی از مواد طرح مذکور را نیز مورد بررسی قرار دادیم.

رشد جمعیت ایران به زیر “یک” رسید

ایران جا پای کشورهای توسعه یافته گذاشت

کاظمی پور در ابتدای این گفت و گو گریزی به وضعیت آماری جمعیت ایران می زند و معتقد می باشد که روند تحولات جمعیتی ایران طی ۳۰ سال اخیر نشان داده است که رشد جمعیتی از رقم بالای ۳.۴ درصد در سال ۱۳۶۵، به تدریج کاهش پیدا کرده است. در آخرین سرشماری سال ۱۳۹۵ رشد جمعیتی کشور به ۱.۲۴ رسیده است و آمارهای جدید آمارگیری نشده است، اما آمارهای ولادت و مرگ و میر نشان داده است که رشد جمعیت ایران به زیر یک رسیده است. این روند کاهش رشد جمعیت ایران عمدتاً ناشی از کاهش باروری است که در سال ۱۳۶۵ میانگین باروری کل در ایران ۶.۷ فرزند و هم اکنون به ۱.۷ یا ۱.۸ فرزند رسیده است؛ پس تحول اساسی که در جمعیت ایران اتفاق افتاده نرخ باروری است که سبب شده این نرخ در ایران کم شود.
البته کاظمی پور این را هم می گوید که این روند منحصر به ایران نیست و خیلی از کشورهای توسعه یافته این مسیر را طی ۵۰-۶۰ سال قبل سپری کرده اند؛ کشورهای آسیای جنوب شرقی این مسیر را در ۱۵-۲۰ سال پیش، ژاپن ۳۰ سال پیش، کره ۲۰ سال پیش و… پس خیلی از کشورها این مسیر را سپری کرده اند و ایران نیز در این راه قرار گرفته است.

صفر شدن رشد جمعیت کشورمان تا سال ۱۴۲۰

وی با اشاره به اینکه در چرایی و علت کاهش باروری به افزایش سواد، تحصیلات و شهرنشینی استناد می کنند، یادآور می شود: بطور کلی فاکتورهای توسعه که در هر کشوری افزایش می یابد، نرخ باروری در آن کشور کاسته می شود و در ایران نیز نرخ باروری کم شده است.
اما چرا کاهش نرخ باروری بعنوان یک مسئله تلقی می شود؟ در اینباره کاظمی پور اینطور توضیح می دهد: زمانی که باروری کم می شود، رشد جمعیت نیز کاسته می شود و نمی توان ترمز این کاهش رشد جمعیت را کشید و بگوئیم که به همین میزان یک درصد در سال باقی بماند. کاهش رشد جمعیت به همین میزان باقی نمی ماند و به تدریج به همراه کاهش باروری، کم می شود و زمانی به صفر می رسد، سپس منفی می شود؛ رشد جمعیتِ منفی موجب می شود که جمعیت در طولانی مدت از بین برود.
وی ادامه می دهد: در ایران نیز پیش بینی هایمان نشان داده است که رشد جمعیت در سال ۱۴۲۰ یا ۱۴۲۵به رشد صفر برسد و بعد از آن منفی شود و این نگرانی وجود دارد که جمعیت ایران در سالهای آینده به سمت سالخوردگی برود، باروری کم شود و از جوانی جمعیت کاسته شود و این عمده ترین نگرانی است که در جامعه ما وجود دارد.

ایران اکنون “میانسال” است

این جمعیت شناس در ادامه گفت و گو با ایسنا، در پاسخ به اینکه سهم جوانان، کودکان، سالمندان و نیروی کار طی چند دهه اخیر با چه روندی همراه بوده است؟ نیز اینطور توضیح می دهد: حالا اگر ایران را از نظر جمعیتی در نظر بگیریم، از اواسط دهه ۸۰، بالاترین سهم جمعیت جوان را داشتیم. در جمعیت شناسی جمعیت زیر ۱۵ سال را جمعیت «جوان» می گویند. در سال ۱۳۶۵، ۴۶ درصد از جمعیت ایران «جوان» بودند، درصورتی که هم اکنون ۲۳ درصد جمعیت ما جوان و زیر ۱۵ سال است. در سال ۱۳۶۵، سه درصد جمعیت «سالخورده» بود و الان بیش از ۸-۹ درصد سالخورده هستند. در آن زمان از نظر سنی ۵۱ درصد جمعیت «فعال» بودند، اما هم اکنون این رقم به نزدیک ۷۰ درصد رسیده است. یعنی در آن مقطع (سال ۱۳۶۵) جمعیت ما بسیار جوان بود و هم اکنون جمعیت ما میانسال است.

ورود ایران به پنجره جمعیتی بواسطه داشتن بالاترین جمعیت فعال اقتصادی؛ هم اکنون

باتوجه به این که اصطلاحی در جمعیت شناسی تحت عنوان «پنجره جمعیتی» به کار رفته می شود؛ یعنی هر کشوری که بیش از دو سوم جمعیت آن در سنین ۱۵ تا ۶۴ سال قرار داشته باشند، گفته می شود که در پنجره جمعیتی قرار دارند و حالا بگفته این جمعیت شناس، هم اکنون ایران در پنجره جمعیتی قرار دارد.
به بیان وی، علت به کار بردن پنجره جمعیتی که اقتصاددانان واژه “فرصت طلایی جمعیت” را به کار می برند به این علت است که همه کشورهایی که وارد این مرحله از فاز جمعیتی شده اند به شکوفایی اقتصادی رسیده اند، برای اینکه بالاترین سهم جمعیت شان در سن فعالیت بوده است. هم اکنون جمعیت ایران بالاترین سهم فعال را حتی در دنیا دارد، اما در طولانی مدت این جمعیت فعال به سمت سالخوردگی می رود.

کشور در «مرحله اول سالخوردگی جمعیت»

بر طبق تعاریف نیز، معمولا به جامعه ای که بین ۷ تا ۱۴ درصد از جمعیت آن سالخورده باشند «مرحله اول سالخوردگی جمعیت» و اگر این ارقام بین ۱۴ تا ۲۱ درصد باشد «مرحله دوم سالخوردگی جمعیت» و اگر بیش از ۲۱ درصد باشد را «مرحله سوم سالخوردگی جمعیت» می گویند و به اعتقاد کاظمی پور هم اکنون خیلی از کشورهای اروپایی و ژاپن در مرحله سوم سالخوردگی جمعیت هستند. ایران نیز چند سالی است که وارد مرحله اول شده و به مرور به سمت مرحله دوم و پس از گذشت ۳۰ سال، به مرحله سوم خواهد رسید.

شروع رشد جمعیت از سال ۱۳۰۰ و شروع کاهش آن از ۶۵ سال بعد

و اما، شروع افزایش مرگ و میرها در ایران از سال ۹۵

ایشان در ادامه صحبت هایش به تغییرات روند نرخ مرگ و میر، تولد و امید زندگی طی چند دهه گذشته اشاره می کند و می افزاید: چهار عامل ولادت، باروری، مرگ و میر و مهاجرپذیری و مهاجرفرستی در رشد جمعیت اثرگذار می باشد. در جوامعی که باروری و مهاجرپذیری زیاد باشد رشد جمعیت بیشتر است و در جوامعی که مرگ و میر و مهاجرفرستی بیشتر باشد رشد جمعیت کمتر است. رشد جمعیت از سال ۱۳۰۰ به بعد در ایران، در دراز مدت، عمدتاً به علت کاهش مرگ و میر زیاد شد و باروری تغییری نکرد.
اما به زعم کاظمی پور، میزان مهاجرپذیری و مهاجرفرستی در کل کشور چندان اثر ندارد، برای اینکه ما مهاجرپذیری و مهاجرفرستی داریم، اما چندان بر روی جمعیت اثرگذار نیست، اما از سال ۱۳۶۵ به بعد، همزمان که مرگ و میر رو به کاهش می رود و این کاهش بسیار کند شده، اما باروری هم کم می شود که موجب کاهش رشد جمعیت شد.
این جمعیت شناس به اتفاق دیگری که در جمعیت ایران رخ داده اشاره می کند و می افزاید: در کشورهایی که میزان باروری کم و جمعیت به سمت سالخوردگی می رود، به مرور زمان میزان مرگ و میرشان زیاد می شود و ما نیز از سال ۱۳۹۵ به بعد شاهد افزایش میزان مرگ و میر در ایران هستیم.
کاظمی پور بر طبق آخرین محاسباتی که در این حوزه انجام داده، سخنان خودرا این طور تکمیل می کند: در سال ۱۳۹۵ میزان مرگ و میر حدود ۴.۶ در هزار بوده، اما در سال ۱۳۹۸ این رقم به ۴.۸ در هزار رسیده است؛ بدین سبب مرگ و میر در حال افزایش می باشد و یکی از دلایلی که موجب می شود رشد جمعیت به سمت صفر و منفی برود افزایش مرگ و میر است؛ یعنی مرگ و میر زیاد می شود، با وجود این که امید زندگی نیز زیاد می شود؛ امید زندگی یکی از شاخص هایی است که در همه کشورهایی که مرگ و میر کم شده، افزایش پیدا کرده است.

پیش بینی افزایش امید زندگی در مردان به ۷۴ و در زنان به ۷۶ سال طی سال های آینده

وی با اشاره به اینکه امید زندگی در ایران در سال ۹۵ در مردان ۷۲ سال و در زنان ۷۴ سال بود و این رقم همچنان افزوده می شود، اما نه به میزانی که خیلی زیاد شود، تاکید می کند: بالاترین میزان امید زندگی مربوط به کشور ژاپن با نرخ ۸۴ سال است، اما پیش بینی ها نشان داده است که طی سالهای آینده، در ایران امید زندگی در مردان به ۷۴ سال و در زنان به ۷۶ سال برسد.

کوپنی شدن ارزاق و اعطای زمین به پرجمعیتها؛ سیاستهایی که منجر به افزایش جمعیت در دهه اول انقلاب شد

به گزارش فست فود باز به نقل از ایسنا، اما با وجود آمارهای گفته شده توسط کاظمی پور و سیر نزولی میزان نرخ باروری طی سالهای گذشته، سوالی که مطرح می شود این است که بیشترین میزان نرخ رشد جمعیت در کشور مربوط به چه دهه ای بوده و در آن دوران، دولت چه سیاست هایی را اجرا کرده بود؟ که این جمعیت شناس ضمن اشاره به این که بالاترین میزان رشد جمعیت مربوط به دهه اول انقلاب است، خاطرنشان می کند: رشد جمعیت ایران از سال ۱۳۰۰ به بعد به علت کاهش مرگ و میر به تدریج افزایش پیدا کرد، اما در رژیم گذشته و از سال ۱۳۴۶ به بعد سیاست های تنظیم خانواده به مرور اعمال و موجب کاهش رشد جمعیت شد.
وی ادامه می دهد: عوامل دیگری نیز درکنار این مساله مانند افزایش سواد و تحصیلات، توسعه شهرنشینی، بهبود وضعیت اقتصادی و درآمد نفتی موجب کاهش میزان موالید در ایران شد که در سال ۱۳۴۵ سه درصد و در سال ۱۳۵۵ به ۲.۷ درصد رسید، اما پس از انقلاب کلیه برنامه های تنظیم خانواده مسکوت ماند و از جانب دیگری بحث ساده زیستی سبب شده جوانان زودتر ازدواج کنند و محاسبات نشان داده است که در دهه اول انقلاب تعداد متوسط فرزندان خانواده ها یک فرزند افزایش پیدا کرد.
این جمعیت شناس ادامه می دهد: در اصل سیاست اعمال نشد البته برخی از سیاست های غیرمستقیم مانند کوپنی شدن ارزاق و جنگ و به شهادت رسیدن فرزندان خانواده ها، اعطای زمین شهری به خانواده های پرجمعیت و دفترچه های بسیجی که به خانواده های پرجمعیت می دادند، موجب شد میزان موالید در ایران در دهه اول انقلاب افزایش یابد، اما متعاقب آن به تدریج سیاست هایی گرفته شد که میزان موالید در ایران کاهش پیدا کرد و هم اکنون حدود ۱۸ در هزار است.

آغاز سیر کاهنده جمعیت از سال ۱۳۶۸

بنابر اظهارات وی، از سال ۱۳۶۸ به بعد، میزان موالید در ایران سیر کاهنده خودرا آغاز کرد.

مواجهه ایران با پدیده انفجار عمودی جمعیت سالخوردگان تا سال ۱۴۲۰

کاظمی پور در ادامه این گفت و گو در پاسخ به این که یکی از نگرانی های مطرح شده، مواجهه ایران با پدیده انفجار عمودی جمعیت سالخوردگان تا سال ۱۴۲۰ و پیشی گرفتن تعداد سالمندان از رشد کل جمعیت است؛ آیا این احتمال وجود دارد که ایران هم مانند کشورهای دیگر همچون ژاپن تا چند سال آینده نیازمند نیروی کار مهاجر باشد؟ توضیح می دهد: در این حوزه نمی توانیم وضع کشور خودرا با کشور توسعه یافته مقایسه کنیم؛ ممکنست از نظر ساختار جمعیتی به چنین وضعی برسیم اما این مساله مربوط به زمانی است که از نیروی کار در جامعه، استفاده حداکثری شود.
وی ادامه می دهد: زمانی که ما تعداد زیادی جوان بیکار داریم (که هم اکنون تعداد بیکاران کشور چهار میلیون نفر است به همراه این که جمعیت واقع در سن فعالیت کم می شود یعنی جمعیت فعال ۷۰ درصد به مرور کم می شود) بیشتر از تعداد بیکاران کم خواهند شد. اگر ما وضعیت اقتصادی مناسبی داشته باشیم و بتوانیم افراد را سرکار بفرستیم ـ هدف این است که اشتغال تام داشته باشیم و فارغ از بحثهای جمعیتی یکی از دغدغه های ما بحث اشتغال تام در جامعه است که افراد بتوانند اشتغال تام داشته باشند.
وی در این میان به واژه پدیده انفجار جمعیت سالخوردگان هم اشاره می کند و می افزاید: حتی اگر جمعیت ایران سالمند شود، ۲۵ درصد جمعیت در کشور سالمند خواهد شد، ۲۲ درصد کودک هستند و ما هنوز ۵۵ درصد جمعیت فعال داریم؛ در ۳۰ سال آینده اگر ۲۵ درصد جمعیت ما سالمند باشد، هنوز ۵۵ درصد فعال می باشند و اگر هم نگران هستیم ممکنست نگران جایگزینی رشد جمعیت باشیم، اما بعید می دانم که از نظر اقتصادی نگرانی برای ما ایجاد شود، برای اینکه نتوانسته ایم برای جمعیت فعالی که حالا داریم اشتغال ایجاد نماییم. حتی افرادی هم که دارای اشتغال هستند شاید ۷۰ درصدشان در اشتغال کاذب به سر می برند و یکی از دلیلهای بحث تورم، گرانی و… ناشی از فزونی جمعیت شاغل در بخش غیررسمی یعنی دلالی و واسطه گری است.

به جای بازی با الفاظ و تشویش اذهان، امنیت اجتماعی را زیاد کنید

این جمعیت شناس در پاسخ به سوالی درباب نگرانی های مطرح شده از مواجهه ایران با پدیده انفجار عمودی جمعیت سالخوردگان تا سال ۱۴۲۰ نیز می گوید: بله این نگرانی وجود دارد، اما من آمار و ارقام را فقط به عدد نمی بینم. خیلی از مسئولین بطور مرتب درباب جمعیت ابراز نگرانی می کنند. ما باید راه حل ارائه دهیم، یعنی باید علت مسئله را ریشه یابی نماییم که چرا اینطور شده است و چطور می توان راه حل ارائه داد؛ تنها به صرف این که بگوئیم جمعیت رو به کاهش است و از جوانی جمعیت کم می شود، راهگشا نیست.
وی ادامه می دهد: بازی با الفاظ راهگشا نیست جز این که به تشویش اذهان کمک نماید. اگر مقرر است این مشکل را حل نماییم باید ولادت و باروری در ایران زیاد شود. برای افزایش ولادت باید امنیت اجتماعی و امنیت خاطر مردم را زیاد کنیم؛ نه این که هر روز مانند پتک بر سر مردم بزنیم.

نقش کرونا در کاهش جمعیت

افزایش ۲۰ درصدی مرگ و میرها در سال ۹۹

کاظمی پور در ادامه در واکنش به اظهارات تعدادی از جمعیت شناسان درباب به صفر رسیدن نرخ رشد جمعیت طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده به محاسباتی که با آمارهای سال ۹۵ انجام داده استناد می کند و معتقد می باشد که در سال ۱۴۲۰-۱۴۲۵ رشد جمعیت به صفر می رسد، اما در یکی دو سال اخیر به علت بروز اپیدمی کرونا مقداری مرگ و میر زیاد شده و این افزایش مرگ و میر سرعت به صفر رسیدن را نزدیک می کند؛ حال اگر این مرگ و میر با واکسیناسیون و رعایت بیشتر پروتکل ها کاهش پیدا کند، ممکنست رشد جمعیت مقداری بیشتر هم شود و اینطور نیست که بگوئیم همیشه به سمت منفی حرکت می نماییم.
این جمعیت شناس می افزاید: محاسبه آمارهای سال ۹۸ نشان داده است که این رقم ۰.۹۸ شده بود و آمار سال ۹۹ را که محاسبه کردیم به ۰.۹۶ رسیده بود، حالا اثر «تمپو» وجود دارد که اگر کرونا از بین برود ممکنست باردیگر رشد جمعیتی مان مقداری بیشتر شود، برای اینکه مقداری از این کاهش رشد به علت افزایش مرگ و میر است. به طوریکه در سال ۹۹، ۲۰ درصد مرگ و میرها افزایش یافت. در سال ۹۹ حدودا ۳۶۰ هزار فوتی داشتیم و ۷۰ هزار فوت فقط براثر کرونا ـ بر طبق آمارهای رسمی که اعلام می شود ـ داشتیم.

چرا سرعت کاهش جمعیت در ایران زیاد است؟

وی در پاسخ به سوالی درباب تجارب جهانی در میزان افزایش نرخ رشد جمعیت بیان می کند: عمدتاً در همه کشورها، کاهش باروری ناشی از بهبود فاکتورهای توسعه است. در هرکشوری فاکتورهای توسعه مانند افزایش باسوادی، پوشش ضریب تحصیلی بالا، تحصیلات عالیه، اشتغال زنان، شهرنشینی، رفاه اجتماعی و بهبود بهداشت از عواملی هستند که ولادت و باروری را کم می کنند. در کشور ما نیز این عوامل وجود داشته است، اما مشکلی که در ایران وجود دارد سرعت کاهش است که بسیار زیاد است. پس باید به دنبال علتی که سبب افزایش این سرعت شده، برویم.
کاظمی پور می گوید: حتی ما فاکتورهای توسعه را به اندازه ای که کشورهای دیگر دارند، نداریم؛ اما می بینیم که سرعت کاهش ولادت بیشتر است. عمدتاً هم بحث های تورم و لطمه های مختلف اجتماعی و عدم اعتماد خانواده ها به آینده خود و فرزندانشان از عواملی هستند که هم موجب به تاخیر افتادن ازدواج و هم به تاخیر افتادن فرزندآوری شده و هم میانگین تعداد فرزندان برای خانواده ها کم می شود. اگر هم مقرر است سیاستی اتخاذ نماییم در فاز اول باید روی عوامل حادثی که منحصر به جامعه خودمان است، برنامه ریزی نماییم.
وی سخنان خودرا اینطور تکمیل می کند: فاکتورهای توسعه هم در این حوزه اثرگذار بوده اما شاید ۵۰ درصد اثرگذار بوده است. در ابتدای انقلاب ۴۷ درصد جمعیتمان باسواد بود و الان ۹۲ درصد باسواد داریم. در آن زمان شهرنشینی ۴۷ درصد و الان ۷۴ درصد است. فاکتورهای توسعه به میزان ۵۰ درصد موثر بوده و ۵۰ درصد دیگر ناشی از تنگناهایی است که هر روز در جامعه شاهد آن هستیم.
اما کشورهای دیگر در برخورد با پدیده کاهش نرخ رشد جمعیت سیاست هایی را اتخاذ نموده اند که در اصل سیاست های حمایتی بوده است، ما نیز خیلی از طرح های کشورهای مختلف را اتخاذ و تجربه کردیم و خیلی از این بندها در طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده وجود دارد؛ بیشتر پشتیبانی از مادر، تغذیه مادر، زایمان رایگان، توسعه بیمه برای مادر و فرزند، مرخصی زایمان، دادن شیر و پوشک رایگان و… جزو حمایت های مالی است. البته کشورهای دیگر مشکل کاهش ولادتشان اغلب ناشی از این عوامل اقتصادی نبوده و بیشتر اجتماعی-فرهنگی بوده است.

ورود مردم ایران به مرحله گذار جمعیتی دوم و توجه به «کیفیت» در زندگی

کاظمی پور در این خصوص به این نکته نیز اشاره می کند که اینگلهارت-جامعه شناس نکته ای در خصوص این که تحولی در جمعیت شناسی داریم مطرح کرده است؛ در تحول اولیه که ولادت و باروری کاهش پیدا کرد به نام مرحله گذار جمعیتی اول معروف بود اما ما حالا وارد مرحله گذار جمعیتی دوم شدیم؛ در گذار جمعیتی دوم دیگر بحث کیفیت زندگی مطرح است و خانواده ها به کیفیت فرزند و کیفیت زندگی خود اهمیت می دهند. خیلی از کشورهای دیگر نیز وارد گذار جمعیتی دوم شده اند.
این استاد دانشگاه ادامه می دهد: شواهد نشان داده است که کاهش میزان ازدواج، افزایش طلاق، افزایش فردگرایی و توجه به رفاه و مدیریت بدن همه عواملی است که ما وارد مرحله گذار جمعیتی دوم شدیم و نمی توان این عوامل را با قانون گذاری و سیاست حل نماییم. نمی توانیم به خانواده بگوییم که به مدیریت بدن یا کیفیت فرزندانش نپردازد.

طرح جوانی جمعیت، تیری که نباید در تاریکی زد

در ادامه این گفت و گو از او درباب این طرح و چالش های اجرائی آن در صورت تصویب پرسیدیم؛ طرحی که حالا تعدادی از مواد آن مانند ماده ۵۳ و ۵۶ یا بحث اعطای زمین با انتقادات و حاشیه هایی همراه بوده است.
کاظمی پور درباره این طرح می گوید: بحثی که در طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده وجود دارد، بحث «رفاهی» است. هرچه سطح رفاه جامعه بیشتر باشد فاکتورهای توسعه نیز بیشتر می شود. خیلی از بندهای قانون جمعیت و تعالی خانواده که بعنوان «جوانی جمعیت» تغییر نام پیدا کرده، بیشتر جنبه رفاهی دارد. در ابتدا این طرح ۱۲۰ بند بود و سپس به ۷۰ بند و الان به ۵۰ بند، تغییر پیدا کرده است و همانگونه که گفتم بیشتر جنبه رفاهی دارد.
وی ادامه می دهد: بارها گفته ام هر قانونی که در جامعه تصویب می شود، قانونی می باشد که در امتداد بهبود وضعیت جامعه باید باشد. به نظر بنده عدم یک قانون بهتر از این است که بد اجرا شود، برای اینکه زمانی که قانونی بد اجرا شود، در اصل بدبینی بوجود می آورد و اعتماد مردم به حکومت و دولتمردان کم می شود. در مورد قانون جمعیت و تعالی خانواده نیز انتظارات و آرمانگرایی در آن وجود دارد و همه فکر می کنند، اقداماتی که کشورهای مختلف انجام دادند، همه را تجمیع و در کشور خود اجرا نماییم تا شاید زودتر به جواب برسیم، حال در صورتی به هدف می رسیم که این طرح بصورت بسته سیاستی اجرا شود نه این که بندهایی که جنبه مالی دارند را کنار بگذاریم و آنهایی که جنبه مالی ندارند را اجرا کنیم؛ با اینکار بدبینی ایجاد می شود. اگر همه بندها با هم اجرا شوند و یا پله پله و کارشناسی شده پیش رویم و بخشهایی که قابلیت اجرائی و اثربخشی بیشتری دارد، اجرا شود، می تواند کمک کننده باشد.

مردم از طرح جوانی جمعیت استقبال می کنند؟

وی ادامه می دهد: اگر طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده خوب اجرا شود، بسیار عالی است، اما اگر از من سوال شود که آیا این قانون اثرگذار می باشد یا خیر؟ نمی توانم صددرصد بطور یقین بگویم جواب می دهد یا خیر، برای اینکه در راه اجرا مشخص می شود که مردم چقدر استقبال می کنند.

در ازای تولد فرزند سوم به هر خانواده ۲۰۰ متر زمین می دهند!؟

۳۰ درصد خانواده های شهرهای بزرگ مستاجرند

این جمعیت شناس درباب ماده ای از این طرح که به اختصاص زمین ۱۵۰ تا ۲۰۰ متری به خانواده ها برای تولد فرزند سوم اشاره دارد نیز می گوید: درمورد اعطای زمین آنچه که من در خاطرم است این است که قرار شد در شهرهای کوچک و در مناطق کم جمعیت که زمین ارزانتر است، زمین داده شود اما باید ببینیم آنچه که تصویب شده واقعا تغییر پیدا کرده یا بصورت ژورنالیستی این را پررنگ می کنند و آن بند را متذکر نمی شوند در صورتیکه بعید می دانم در شهر تهران به خانواده ای که فرزند سومشان متولد می شود، وسط شهر ۲۰۰ متر زمین دهند.
وی در پاسخ به این سؤال که هم اکنون چنددرصد از خانواده ها دارای مسکن هستند؟ می گوید: در شهرهای بزرگ ۳۰ درصد اجاره نشین هستند و این رقم در شهرهای کوچک کمتر است. خیلی از افراد مالک مسکن هستند اما به قدری فضای مسکونی شان کوچک است که خود بازدارنده تولد فرزند دیگر است و صرف اجاره مطرح نیست. در اصل فضای مسکونی ملاک است که باید کاملا به آن پرداخته شود.

لطفا متخصصان امر درباب غربالگری ژنتیک اظهار نظر کنند

کاظمی پور در ادامه گفت وگوی خود با ایسنا، در پاسخ به سوال دیگری درباره ماده ۵۳ و ۵۶ طرح مذکور که به بحث غربالگری اشاره کرده و نیز توضیح می دهد: در اینجا بحث قانونی می باشد و چه بسا که بحث غربالگری، قانون خوبی باشد اما خوب اجرا نشده باشد. زمانی که خوب اجرا نشود، خانواده ای که غربالگری می رود اما باز می بیند که فرزندش معلول به دنیا می آید و یا برعکس؛ بچه سالم سقط می شود. غربالگری بحث ایده آلی است و هیچکس هم فکر نمی کند که واقعا بچه ای که معلول است، متولد شود. به نظرم اگر روی بحث های معاینات ژنتیکی پیش از حاملگی مادر سرمایه گذاری نماییم بسیار بهتر است. قصد ندارم درباره بحث غربالگری زیاد صحبت کنم و آنهایی هم که صحبت می کنند، بحث داغ کردن فضای مجازی و فضای اجتماعی است؛ این موارد بحث های تخصصی است. همکاری در تلویزیون می اظهار داشت که هزینه ای که برای غربالگری می دهیم خیلی بیشتر از هزینه نگهداری یک بچه معلول است و این حرف غیرانسانی است. اما باید کار کارشناسی شود.

سالانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار سقط جنین داریم /سه چهارم این سقطها غیرعمدی است

هشدار درباب جلوگیری عمدی از سقط جنین و توسل به راه های غیرمتعارف

این استاد دانشگاه در ادامه می گوید: در سقط جنین برآوردها نشان داده است سالی ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار سقط داریم و این سبب شده مسئولان بگویند که اگر جلوی ۳۰۰ هزار سقط را بگیریم و ۱۰۰ هزار مورد هم زیاد شود، بالطبع ولادت ها نیز زیاد می شود درصورتی که حدود سه چهارم از این سقط ها، غیرعمد است که خود افراد دخالت ندارند. سقط های عمد نیز به علت این است که فرد تمکن ندارد و عملا حاملگی ناخواسته بوده است. اگر وسایل پیش گیری از حاملگی را مسکوت بگذاریم حاملگی ناخواسته خود به خود بیشتر خواهد شد. ممکنست جلوی سقط عمد را بگیریم اما در طولانی مدت ممکنست فرد متوسل به راه های غیرمتعارفی شود که نه فقط زمانی به مرگ بچه اش منجر می شد، به مرگ خودش نیز منجر شود.

طرح جوانی جمعیت خوب است اگر…

کاظمی پور در ادامه ارزیابی از طرح جوانی جمعیت و تعالی خانواده می کند و سخنان خودرا اینطور به انتها می رساند: طرح، طرح بسیار خوبی است و جنبه رفاهی دارد و مسئولین و دولت را ملزم می کند که نکاتی را که به بارداری، زایمان و کودک نپرداخته بودند، بپردازند. این طرح بسیار طرح خوبی است ولی یک «اما» دارد و آن این است که خوب اجرا شود. اگر خوب اجرا نشود و یا فقط تعدادی از بندها اجرا شود، به نظر طرح موفقی نخواهد بود و اگر هم خوب اجرا شود ممکنست واقعا حتی آن انتظاری که ما داریم و آن افزایش باروری است، منجر نشود، برای اینکه برخی مواردی که معتقدیم موجب کاهش باروری شده در این طرح نمی توانستند ببینند مانند بحث امنیت اقتصادی؛ این طرح که نمی تواند امنیت اقتصادی را ببیند و یا امنیت اجتماعی را لحاظ کند، جنبه های رفاهی را جواب می دهد و آن جنبه هایی که به ساختارهای کلان جامعه مربوط می ‍شود را ممکنست نتواند جواب دهد بنابراین موفقیت کامل و صد در صد طرح برای رسیدن به هدفش باز هم قابل پیش بینی نیست.

مرورگر شما از ویدئو پشتیبانی نمی نماید.
فایل آنرا از اینجا دانلود کنید: video/mp4

منبع: