آیا واكسن كرونا می تواند دی ان ای انسان را تغییر دهد؟

رئیس مرکز تحقیقات ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی اظهار داشت: هیچ کدام از واکسن ها نمی توانند ˮدی ان ایˮ (DNA) را تغییر دهند و واکسن هیچ مکانیسمی برای تغییر در ژنوم انسان ندارد و نخواهد داشت؛ این مورد با اطمینان ثابت شده است.
به گزارش روز یکشنبه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با آغاز واکسیناسیون ضد همه گیری کووید ۱۹، امکان دارد سوالات گوناگونی برای شهروندان در اینباره ایجاد شود، از نگرانی درباره اثر واکسن ها بر روی DNA گرفته؛ تا حد مجاز برای فاصله بین تزریق دوز اول و دوز دوم واکسن کرونا.
در ادامه می توانید گفت و گو با دکتر علیرضا ناجی عضو هیات علمی دانشگاه و رئیس مرکز تحقیقات ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی را می خوانید. احیانا پاسخ خیلی از پرسش های شما در این مصاحبه باشد.

آیا سنجش آنتی بادی ها پس از تزریق واکسن سفارش می شود؟
سنجش سطح آنتی بادی پس از تزریق واکسن سفارش نمی گردد. اطمینان از اینکه واکسن ها میزان آنتی بادی لازم را برای کفایت می دهند در کارآزمایی های بالینی تایید شده است و نیازی به بررسی این مهم نیست.

کسانی که قبلا تحت پلاسما درمانی قرار گرفته اند می توانند واکسن بزنند؟
فاصله انداختن پس از دوره بیماری با زمان واکسیناسیون لازم است؛ چون که هیچ گونه سفارش مدونی نداریم و افراد می توانند پس از دوره درمان واکسن بزنند، اما واکسیناسیون برای افرادی که پلاسما تراپی شده اند، از دوره بیماری تا تزریق باید سه ماه فاصله داشته باشد.

افرادی که واکسن زده اند می توانند ماسک نزنند؟
ایمنی پس از واکسن اگر درصورتیکه واکسن ها دو دوزی باشد حدود ۲۱ روز پس از تزریق دوز دوم است و ماسک زدن یا نزدن به پوشش واکسیناسیون در جامعه بستگی دارد، هر چه قدر پوشش واکسیناسیون بالاتر برود می توانیم محدودیت های اجتماعی را کمتر نماییم.
دلیل اینکه می گوییم پس از واکسیناسیون هم ماسک بزنیم این است که حتی پس از واکسیناسیون هم امکان دارد برای سایرین خطرناک باشد؛ چون که هدف اصلی واکسن ها، پیشگیری از بیماری های علامت دار است و این دلیل نمی گردد که افرادی که واکسن زده اند عفونت را نگیرند و به سایرین منتقل نکنند. برای رعایت حال دیگران افرادی که واکسینه شده اند رعایت نمایند و باید به سطحی ازواکسیناسیون عمومی برسیم تا بتوانیم راحتتر محدودیت ها را کاهش دهیم.

آیا فرد واکسینه شده باید قرنطینه شود؟
اصلا این طور نیست؛ با عنایت به پلت فرم هایی که وجود دارد و با عنایت به این که تا کنون هیچ واکسنی با ویروس زنده ضعیف شده برای بیماری کووید مجوز نگرفته است؛ هیچ یک از واکسن هایی که افراد می زنند شامل واکسن های ژنومی، وکتوری، غیرفعال شده و یا پروتئینی به تولید ویروس در بدن منجر نمی گردد و به همین علت هم هیچ احتیاجی به قرنطینه کردن افراد واکسینه شده وجود ندارد.

حد مجاز برای فاصله بین تزریق دوز اول و دوز دوم واکسن کرونا چقدر است؟
موسسه گامالیا که تولید کننده واکسن اسپوتنیک وی است، درباره فاصله بین تزریق دوز اول و دوم این واکسن می گوید باآنکه فاصله استاندارد برای تزریق این واکسن ۲۱ روز است (که در ایران با ۲۸ روز فاصله تزریق می شود)، اما این فاصله می تواند تا ۶۰ روز هم ادامه داشته باشد.
درباره واکسن آسترازنکا هم در تمام دنیا بین ۱۰ تا ۱۲ هفته بین تزریق دوز اول و دوم فاصله وجود دارد و این مساله سبب می شود که تولید آنتی بادی توسط این واکسن بیشتر و به ۲، ۵ برابر برسد؛ یعنی مجاز هستیم که بین تزریق دوز اول و تزریق دوز دوم واکسن سه ماه فاصله بگذاریم.
در مورد واکسن سینوفارم هم طبق استعلامی که از کارخانه سازنده این واکسن گرفته شده، ۲۸ روز فاصله بین تزریق دوز اول و دوز دوم را تا شش هفته هم میتوان افزایش داد.
در واقع این میزان فاصله حد اطمینانی است که در طول آن واکسن می تواند بهترین عملکرد را داشته باشد، اما اگر کسی دوز دوم واکسن را در مدت زمانی بیشتر از زمان مجاز دریافت کند، دلیل بر این نمی گردد که واکسن کاملا بی اثر شده باشد؛ یعنی کفایت واکسن و اثر بخشی آن کمتر می شود. بنابر این در شرایط فعلی پیش از این که زمان طلایی به سر برسد درباره واردات واکسن و یا پیدا کردن واکسن های جایگزین که البته می تواند خیلی چالش برانگیز باشد، باید تصمیم گیری مناسب صورت گیرد.

آیا منعی برای تزریق واکسن به گروه های سنی مختلف وجود دارد؟
اکثر واکسن های موجود مجوز تزریق به افراد ۱۶ و ۱۷ سال به بالا را دارند؛ منع مصرف برای گروه های سنی پایین تر از این سنین است که البته واکسن فایزر و مدرنا این مجوز را هم دارند. واکسن چینی در کشور چین هم مجوز تزریق به افراد بین سه تا ۱۷ سال را دارد.
به غیر از محدودیت سن نیز، دومین محدودیت به زنان آبستن و شیرده مربوط می شود. در دوران شیردهی هیچ گونه منعی جهت استفاده از واکسن وجود ندارد و برای انتقال آنتی بادی از راه شیر به کودک هم می تواند فواید زیادی داشته باشد.
اما درباره زنان آبستن به جهت اینکه واکسن هایی که هم اکنون موجود هستند، بتوانند سبب ایجاد ناهنجاری هایی در جنین شوند شواهدی نداریم، اما بیشترین اطلاعات موجود در این حوزه در ارتباط با واکسن های فایزر و مدرنا است و به همین علت مجوز مصرف در کشور های مختلف برای واکسن های فایزر و مدرنا در دوران حاملگی وجود دارد.

آیا واکسن کرونا می تواند سبب مرگ شود؟
اصلا و ابدا، تمام واکسن هایی که تا کنون مجوز گرفته اند در کارآزمایی های بالینی مورد بررسی قرار گرفته اند که آیا زدن واکسن می تواند سبب به خطر افتادن جان و یا تظاهرات و عوارض مرگ آمیز شود؟ اگر چنین بود هیچگاه مجوز نمی گرفتند.
رخدادهای هم زمان مرگ و میر با زدن واکسن می تواند به صورت تصادفی صورت گیرد. البته با عنایت به این که واکسن هایی که هم اکنون از آنها استفاده می نماییم مجوز اورژانسی گرفته اند، همچنان به دنبال این هستیم که اگر در افراد واکسینه شده مرگی اتفاق می افتد، رابطه علت و معلولی را بررسی نماییم.
واقعیت این است که تا کنون چنین موردی اتفاق نیفتاده است مگر درمورد عارضه لخته شدن خون با تزریق واکسن های وکتوری که سفارش های لازم برای سنین خاصی در مورد آن وجود دارد. به صورتی که در تمام کشورها معمولاً در سنین بالای ۵۵ سال این واکسن ها مورد استفاده قرار می گیرند تا کمترین خطر را داشته باشند. در کشور انگلیس با تحلیل هایی که انجام داده این واکسن ها در افراد بالای ۴۰ سال استفاده می شوند.

سوال آخر؛ واکسن بزنیم یا نزنیم؟
برای پاسخ به این سؤال شما را به تمام داه هایی که در دنیا وجود دارد؛ به اثرات خارق العاده ای که در کشورهایی که واکسیناسیون کرونا انجام می شود و به کشور انگلیس که علیرغم واریانت های بسیار زیادی که در این کشور وارد می شود، اما تاثیری بر افزایش روند بستری شدن و مرگ و میرها ندارد، ارجاع می دهم. هم اکنون مشاهده می نماییم که در انگلیس آی سی یو ها خالی شده اند و برخی از روزها مرگ و میر بر اثر کرونا به صفر می رسد.
در کشوری مانند آمریکا حتی با شیوع بالایی ویروس و جمعیت زیادی که باید آنها را با تلاش زیاد تشویق به زدن واکسن کرد، پوشش بالای واکسیناسیون سبب شده است که مرگ و میر از روزی چندین هزار نفر به چند صد نفر کاهش پیدا کند.
پس واکسن تنها راه خلاصی ما از پاندمی کروناست و غیر از این راه دیگری وجود ندارد. حتما واکسن بزنید.