چرا زوجین ایرانی از ۶ فرزند به کمتر از ۲ فرزند رسیدند؟
به گزارش فست فود باز، رئیس مرکز جوانی جمعیت اظهار داشت: از نظر رشد جمعیت، رشد جمعیتی ما زمانی حدود ۳ تا ۴ درصد بود و هر سال به جمعیت کشور این درصد اضافه می شد، اما حالا حدود نیم درصد به جمعیت کشور اضافه می شود.
به گزارش فست فود باز به نقل از خبر آنلاین، رضا سعیدی رییس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت اظهار نمود: وضعیت جمعیتی کشور از نظر زاد و ولد رو به کاهش است.
تسنیم در خبری نوشت: وی توضیح داد: به بیانی دیگر، شاخص TFR یا باروری کل که در ارتباط با تعداد موالید در خانم های در سن فرزندآوری است، رو به کاهش است. زمانی در دهه ۶۰، به ازای هر خانم در سن فرزندآوری حدودا ۶.۵ فرزند به دنیا می آمد. الان این عدد به حدود ۱.۴ فرزند رسیده و به شدت کاهش پیدا کرده است.
سرعت بالای کاهش ولادت ها در ایران
سعیدی با اعلان اینکه ایران حدودا سریع ترین کاهش نرخ زاد و ولد را در سطح جهانی داشته است، خاطرنشان کرد: در کشورهای دیگر امکان دارد یک یا دو قرن زمان ببرد تا TFR آنها از ۶.۵ یا ۷ به یک یا ۱.۵ برسد، اما این کاهش در کشور ما خیلی سریع رخ داد و در ۲، ۳ دهه رخ داد.
وی اضافه کرد: از نظر تعداد ولادت ها نیز در دهه های گذشته بالاتر از ۲ میلیون ولادت در سال داشتیم، اما الان این عدد به کمتر از ۹۰۰ هزار ولادت در سال رسیده است. به صورتی که در سال ۱۴۰۴ حدود ۸۹۲ هزار ولادت نوزاد ایرانی در کشور ثبت گردید.
افزایش نیم درصدی جمعیت کشور در سال
رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت ضمن اشاره به کاهش شدید رشد جمعیت کشور بیان نمود: از نظر رشد جمعیت، رشد جمعیتی ما زمانی حدود ۳ تا ۴ درصد بود و هر سال به جمعیت کشور این درصد اضافه می شد، اما حال حدود نیم درصد به جمعیت کشور اضافه می شود.
وی افزود: به بیانی دیگر، سالانه حدود ۹۰۰ هزار ولادت داریم و حدود ۴۵۰ هزار فوت. درنتیجه سالانه چیزی حدود ۴۵۰ هزار نفر به جمعیت اضافه می شود. اگر با همین روند پیش برویم و ولادت ها کم شود، از آنجائیکه جامعه به سوی سالمندی می رود، مرگ و میر افزایش می یابد و نرخ تولد با نرخ مرگ حدودا یکسان می شود. آن زمان باید بگوییم رشد جمعیت صفر است. الان نیم درصد است، اما در آن زمان صفر می شود.
رشد جمعیت کشور به صفر می رسد
سعیدی هشدار داد: با ادامه یافتن این روند، اگر تعداد مرگ از تعداد ولادت ها پیشی بگیرد، رشد جمعیت ما منفی می شود. برخی کشورها مانند ایتالیا و لهستان الان رشد جمعیتشان منفی شده، یعنی تعداد ولادت هایشان کمتر از تعداد فوت هایشان است و بعبارت دیگر هر سال چند هزار نفر از جمعیتشان کم می شود.
وی اضافه کرد: در ایران نیز این اتفاق برای بعضی شهرستان ها و استانهای ما، مثل برخی استانهای شمالی، افتاده و رشد جمعیتشان صفر یا حتی منفی شده است، اما مابقی استان ها هنوز به رشد جمعیت صفر یا منفی نرسیده اند.
چرا زوجین ایرانی از ۶ فرزند به کمتر از ۲ فرزند رسیدند؟
رئیس مرکز جوانی جمعیت در تشریح دلیلهای وقوع این بحران جمعیتی در کشور به دو گذار جمعیتی در ایران اشاره و خاطرنشان کرد: جمعیت ها در دوره ای نرخ زاد و ولد و با این وجود مرگ و میر بالایی داشته اند و سپس به سمتی رفته اند که نرخ مرگ و میر کم شده است. برای نمونه میزان مرگ و میر نوزادان در سالیان ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی ۱۲۰ نفر در هر هزار تولد بود اما حال این شاخص به حدود ۱۰ مورد رسیده است. به بیانی دیگر، زمانی از میان هر هزار نفر نوزادی که زنده متولد می شدند ۱۲۰ نفر از دنیا می رفتند، اما حال این رقم به سبب رشد فاکتورها و مراقبت های بهداشتی به حدود ۱۰ نفر رسیده است.
وی افزود: با بهتر شدن سطح بهداشت، خانواده ها می گویند چون بچه ها دیگر فوت نمی کنند و شانس زنده ماندنشان بالاست، تصمیم می گیرند تعداد بچه کمتری بیاورند. این گذار جمعیتی اول بوده است. در این مرحله، چون بهداشت بهتر شده و مرگ و میر کاهش یافته، امید به زندگی بالا رفته است.
این مسئول اضافه کرد: برای نمونه پیش از انقلاب، امید به زندگی در ایران حدود ۴۵ تا ۵۰ سال بود، اما الان حدود ۷۶ تا ۷۸ سال است (برای خانم ها دو سال بیشتر و برای آقایان دو سال کمتر است)؛ بعبارت دیگر امید به زندگی حدودا نزدیک به دو برابر شده است ازاین رو در گذار جمعیتی اول، کاهش مرگ و میر و بهبود بهداشت و سلامت موجب می شود مردم تصمیم به فرزندآوری کمتر بگیرند.
سعیدی بیان نمود: از مرحله ای به بعد، گذار جمعیتی نوع دوم اتفاق می افتد. یعنی از جایی به بعد، دلیل فرزند نیاوردن، بهداشت بهتر و زنده ماندن بچه ها نیست، بلکه بیشتر عوامل فرهنگی است. برای نمونه طی سالیان اخیر الگوی ازدواج تغییر یافته است. در گذشته، افراد ازدواج و فرزندآوری را یک وظیفه و هنجار اجتماعی می دانستند، اما نسل جدید هم ازدواج را به تأخیر می اندازد و هم بعد از ازدواج به سادگی تصمیم به فرزندآوری نمی گیرد. فرزندآوری به یک انتخاب تبدیل گشته، روحیات فردگرایانه و کمال گرایانه در افراد بیشتر شده است. افراد دوست دارند بچه شان از بهترین امکانات برخوردار باشد، خودشان به تفریحات و مسایل شخصی شان برسند و تمایلی ندارند از استراحت خود بزنند و چند بچه بیاورند و به آنها رسیدگی کنند.
وی افزود: این ها اتفاقاتی است که در گذار جمعیتی دوم رخداده است. مثال آن نیز این است که می بینیم که حتی در مناطق بالای شهر تهران، علیرغم این که مشکلات اقتصادی ندارند، ازدواج نمی کنند، یا اگر ازدواج کنند فرزند نمی آورند، یا اگر بیاورند تنها یک فرزند می آورند. آنجا دیگر افکار و فرهنگ ها تغییر کرده و با مشوق های مالی نمی توان آن مسئله ذهنی را حل کرد. مشوق ها برای گذار اول بیشتر تاثیر گذار هستند تا گذار دوم.
میانگین سن ازدواج یک دهه بالا رفته است!
سعیدی به افزایش سن ازدواج بعنوان یکی دیگر از چالش های جدی فرزندآوری اشاره و اشاره کرد: در سالهای قبل میانگین سن ازدواج به ۱۸ تا ۱۹ سال رسیده بود، اما حال این عدد به حدود ۲۸ تا ۳۲ سال رسیده است. به بیانی دیگر، جوانان ایرانی نسبت به چهل تا پنجاه سال قبل حدودا یک دهه دیرتر ازدواج می کنند.
فاصله زیاد ازدواج تا تولد نخستین فرزند در زوجین ایرانی
سعیدی اضافه کرد: در کنار این مسئله، فاصله ازدواج تا فرزندآوری نیز خیلی بالا رفته به صورتی که در سالهای گذشته زوجین بطور متوسط حدود ۲ سال بعد از ازدواج مبادرت به فرزندآوری می کردند اما حال این فاصله به نزدیک ۵ سال رسیده است.
وی اضافه کرد: این مورد موجب می شود تعداد فرزندانی که در هر خانواده به دنیا می آیند نیز نسبت به گذشته کم شود.
About Author
