۲۲ گونه هانتاویروس موجب بیماری انسان می شود

به گزارش فست فود باز به نقل از خبر آنلاین، استاد ویروس شناسی انستیتو پاستور ایران، در رابطه با هانتاویروس، نکاتی را بیان کرد.

تسنیم در خبری نوشت: مصطفی صالحی وزیری، مدیر خدمات تخصصی سلامت انستیتو پاستور ایران اظهار داشت: هانتا ویروس ها، گروهی از ویروس های نوپدید هستند که در خانواده ویروسی هانتاویریده طبقه بندی می شوند. تا حالا بالاتر از ۴۰ گونه هانتاویروس شناسایی شده که حدود ۲۲ گونه در انسان می توانند بیماری زا باشند.

وی اضافه کرد: جوندگان مخزن طبیعی هانتاویروس ها هستند و هر گونه هانتاویروس به طور معمول با یک یا چند گونه خاص از جوندگان ارتباط تکاملی و اکولوژیک پایدار دارد.

صالحی وزیری، با عنوان این مطلب که هانتا ویروس ها بدون ایجاد بیماری شدید در بدن جوندگان مخزن بطور مزمن باقی می مانند، اظهار داشت: جوندگان آلوده می توانند ویروس را به مدت طولانی بوسیله ادرار، مدفوع و بزاق دفع کنند و بدین ترتیب محیط را آلوده سازند.

وی تصریح کرد: انسان به طور عمده بوسیله استنشاق ذرات آئروسل شده ناشی از این ترشحات آلوده، به بیماری مبتلا می شود. سایر راه های انتقال شامل تماس مستقیم با ادرار/مدفوع، گاز گرفتن جوندگان و در موارد نادر مانند ویروس آندس (Andes virus) انتقال انسان به انسان هم گزارش شده است.

صالحی وزیری با عنوان این مطلب که عفونت انسانی با هانتاویروس ها می تواند منجر به دو سندرم عمده شود، افزود: سندرم هموراژیک با نارسایی کلیوی (HFRS) که بیشتر با سویه های دنیای قدیم مانند Hantaan، Seoul، Dobrava و Puumala مرتبط می باشد و سندرم ریوی هانتاویروس (HPS/HCPS) که به طور عمده با سویه های دنیای جدید مانند Sin Nombre و Andes virus ایجاد می شود.

وی اضافه کرد: هر دو سندرم ریشه در اختلال عملکرد اندوتلیال عروق مویرگی و تشدید پاسخ سیستم ایمنی (immunopathogenesis) دارند. HFRS با علائمی مانند تب، سردرد، درد کمر و شکم، پروتئینوری، هماچوری، ترومبوسیتوپنی، خونریزی و نارسایی حاد کلیوی هم راه است و میزان مرگ و میر برمبنای گونه ویروس ۵ تا ۱۵ درصد می باشد. در صورتیکه HCPS با ادم ریوی غیرکاردیوژنیک، شوک و نارسایی تنفسی حاد تظاهر می کند. نرخ مرگ ومیر HPS می تواند تا ۲۰ تا ۴۰ درصد برسد.

صالحی وزیری اظهار داشت: رخداد در رابطه با آندِس ویروس در کشتی کروز در ماه می سال ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) توجه جهانی را بطور مضاعف به هانتاویروس ها جلب کرد. با این وجود، شواهد موجود نشان میدهد که خطر وقوع رخدادی مشابه در ایران هم اکنون پایین است. باآنکه ظرف یک دهه اخیر شواهدی از گردش هانتاویروس ها در انسان و جوندگان ایران گزارش شده است، مطالعات موجود بیشتر بیان کننده گردش پراکنده ویروس بوده و تا حالا نشانه ای از بروز اپیدمی های گسترده یا انتقال پایدار انسان به انسان در کشور مشاهده نشده است.

این ویروس شناس تصریح کرد: مطالعات در رابطه با هانتاویروس ها در ایران از دهه ۱۹۸۰ با گزارش های پراکنده بالینی از موارد مشکوک به تب خونریزی دهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS)، خصوصاً در مناطق شمال غرب کشور، شروع شد. با این وجود، شواهد قطعی آزمایشگاهی تا سال ۲۰۱۴ در دسترس نبود. در این سال، بخش آربوویروس ها و تب های خونریزی دهنده ویروسی انستیتو پاستور ایران اولین شواهد سرولوژیک و مولکولی عفونت هانتاویروس را در بین رفتگران شهرداری اصفهان گزارش کرد. در این مطالعه، شاخصهای عفونت در ۹ نفر از ۲۰۰ رفتگر (۴.۵٪) شناسایی شد که اهمیت مواجهه شغلی با جوندگان و محیط های آلوده را نشان داد.

وی اضافه کرد: در ادامه، مطالعات دیگر دانش موجود درباره ی گردش هانتاویروس در ایران را گسترش داد. در سال ۲۰۱۹، بررسی بیماران مشکوک به تب های خونریزی دهنده ویروسی از استانهای مختلف کشور، شواهدی از مواجهه با ویروس های Puumala و Hantaan را گزارش کردند. سپس مطالعات مولکولی، شناسایی یک گونه غیر پاتوژن به نام Tula orthohantavirus را در جونده Dryomys nitedula در شمال غرب ایران و Seoul virus را در رت های شهری تهران نشان دادند. این یافته ها گردش گونه های مختلف هانتاویروس در مخازن جوندگان کشور را تأیید می کند.

صالحی وزیری اظهار داشت: علیرغم این یافته ها، تفاوت های مهمی میان وضعیت ایران و رخداد آندِس ویروس در رابطه با کشتی کروز ۲۰۲۶ وجود دارد. نخست آن که ویروس های شناسایی شده در ایران به طور عمده از هانتاویروس های اوراسیایی در رابطه با HFRS بوده اند، در صورتیکه ویروس آندس که در آمریکای جنوبی اندمیک است، تنها هانتاویروسی شمرده می شود که انتقال انسان به انسان در آن گزارش شده است و تا حالا هیچ شواهدی از انتقال انسان به انسان هانتاویروس در ایران و هم وجود جونده مخزن اختصاصی آن (Oligoryzomys longicaudatus) در گزارش نشده است.

وی اضافه کرد: دوم آن که تا حالا هیچ اپیدمی یا طغیانی از سندرم های در رابطه با هانتاویروس ها در ایران گزارش نشده است. بخش عمده شواهد موجود در کشور حاصل مطالعات سرولوژیک، بررسی گروههای شغلی پرخطر یا مطالعات جوندگان بوده و نه خوشه های بالینی گسترده. این مورد نشان میدهد که گردش هانتاویروس در ایران احتمالا ماهیتی پراکنده، وابسته به مواجهه محیطی و با شدت بسیار کمتر نسبت به مناطق اندمیک آمریکای جنوبی یا شرق آسیا دارد. سوم آن که شرایط اکولوژیک و اپیدمیولوژیک ایران با رخداد کشتی کروز تفاوت اساسی دارد. رخداد سال ۲۰۲۶ در محیطی بسیار محدود، متراکم و در رابطه با سفرهای بین المللی طولانی مدت رخ داد؛ شرایطی که با الگوهای معمول انتقال در ایران که بیشتر ناشی از تماس محیطی یا شغلی با جوندگان است، قابل قیاس نیست.

صالحی وزیری اظهار داشت: از نظر بهداشت عمومی، پیام اصلی برای ایران نه انتظار وقوع اپیدمی های گسترده، بلکه لزوم حفظ آگاهی و تقویت نظام پایش هدفمند است. توسعه ظرفیتهای تشخیص آزمایشگاهی، افزایش آگاهی پزشکان و ادامه مطالعات پایش جوندگان می تواند به شناسایی سریع موارد پراکنده کمک کرده و با این وجود از ایجاد نگرانی غیرضروری در جامعه پیشگیری کند. از دهه ۱۳۹۰ ظرفیت تشخیصی آزمایشگاهی عفونت های هانتاویروسی در بخش آربوویروس ها و تب های خونریزی دهنده ویروسی انستیتو پاستور ایران (آزمایشگاه مرجع کشوری) به راه افتاده است. در عین حال نیاز به ارتقا تست ها برای شناسایی گونه های جهان جدید هانتاویروس وجود دارد. به علاوه انستیتو پاستور ایران در قالب پایش عوامل عفونی نوپدید و بازپدید در حیات وحش مطالعاتی بر روی شناسایی هانتاویروس ها در جوندگان انجام داده است.

بنابر این گزارش، تا ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ سازمان جهانی بهداشت همچنان خطر جهانی در رابطه با رخداد ۲۰۲۶ را پایین ارزیابی می نماید و شواهد فعلی از گسترش پایدار Andes virus خارج از مناطق اندمیک حمایت نمی نماید. ازاین رو احتمال بروز رخدادی مشابه کشتی کروز در ایران هم اکنون محدود ارزیابی می شود. علیرغم این عدم بررسی کافی و گسترده وضعیت این ویروس ها در کشور، افزایش جمعیت جوندگان و تماس انسان-جوندگان در اثر عامل های مختلف نظیر تغییرات اقلیمی، گسترش شهرنشینی و عدم کنترل موثر جمعیت جوندگان خطر انتشار این ویروس ها را در کشور افزایش داده است.

منبع: فست فود باز